Een sociaal huisvestingsproject uit de jaren '60 en '70

 Sint-Maartensdal werd tussen 1962 en 1971 gerealiseerd onder leiding van de belangrijke modernistische architect Renaat Braem. Het complex op het terrein van de vroegere Sint-Maartenskazerne in het hart van de stad bestond uit 3 torens en 3 blokken zodat het mogelijk werd om veel mensen te huisvesten op een beperkte ruimte. In de jaren '60 was er immers een groot gebrek aan sociale woningen in Leuven. In 1977 werd een vierde blok gebouwd zodat het totaal aantal appartementen op 817 kwam.

Het bestaande gebouw Sint-Maartensdal 4 is een atypisch gebouw (niet ontworpen door Renaat Braem maar door Formanova) binnen de wijk Sint-Maartensdal te Leuven. Het staat enigszins geïsoleerd van de rest van de gebouwen en is door zijn typische baksteenarchitectuur ook afwijkend in zijn verschijningsvorm.

Het gebouw bestaat uit 2 nagenoeg identieke, rond de centrale traphal gepuntspiegelde blokken met functionele typeplannen (hoofdzakelijk studio's) en een typerende 45° gevelarchitectuur uit de jaren '70.

 Renovatie

Wonen op het gelijkvloers is niet kwalitatief. Het wordt vervangen door een kinderdagverblijf, technische ruimtes en een fietsenstalling. De volledig niet-dragende binnenindeling en de technische schachten worden verwijderd om woonentiteiten naar hedendaagse normen te kunnen realiseren. Er wordt een mix voorzien van 1- en 2- slaapkamerappartementen. De bestaande erkers worden weggenomen. Hierdoor verhoogt de compactheid, verbetert de isolatiewaarde, worden de koudebruggen weggewerkt en vermindert de kostprijs (20% minder gevel).

De woonvertrekken (woonkamers en slaapkamers) worden maximaal langs de gevels geplaatst voor een optimale daglichttoetreding en de strook van 2m langsheen de gemeenschappelijke gangen worden gebruikt voor functionele ruimtes: dag- en nachthal, keuken (inpandig maar open naar de leefruimte), berging, toilet, en badkamer.
De buitenschil wordt maximaal geïsoleerd zonder zware bijkomende constructieve ingrepen. Voor de lange gevels is houtskeletbouw met doorgedreven isolatie (> 20 cm !) de genomen optie met inachtneming van de eisen van akoestiek en brandveiligheid.

De nieuwe gevel sluit door het gebruik van gevelpanelen in vezelbeton en kleur (terracotta rood) aan bij de wijk Sint-Maartensdal (gerenoveerd door a33 en ART) zonder te kopiëren. Aangezien het bestaande gebouw geen architecturaal icoon is, kan er vrijer en op een meer hedendaagse manier mee omgesprongen worden. Aan de gevels wordt voor elke woongelegenheid een terras van 2,4 x 2,0 m opgehangen. Omwille van het daglicht in de woonkamers verspringen de terrassen, zodat de ramen nooit volledig bedekt zijn door een bovenliggend terras. Bovendien ontstaat hierdoor een fris, gevarieerd en hedendaags gevelbeeld. Een ver doorgedreven uniformisering - 75 identieke keukens, 75 identieke terrassen, 75 identieke terrasdeuren en 237 identieke kleinere ramen - is ongetwijfeld budgetmatigend.

De bestaande ondergrondse parkeergarage wordt grondig gerenoveerd, opgefrist en voorzien van de nodige rook- en warmteafvoer. De appartementen krijgen er ook individuele bergplaatsen. Binnen de beperkingen van de bestaande en de te behouden structuur wordt er zoveel mogelijk voldaan aan de nieuwe verordening toegankelijkheid (van toepassing sinds 1 maart 2010 en gewijzigd sinds 31 maart 2011). De appartementen worden voorzien van hoogrendementsglas en worden verwarmd door de centrale wijkverwarming op aardgas met warmtekoppeling. Dit benadert de standaard voor passief wonen en is zeer vooruitstrevend in sociale woningbouw. Hiermee komt een einde aan de vroegere dure elektrische verwarming.

Kostenplaatje

De werf werd inmiddels aanbesteed: de werken weren gegund aan de laagste regelmatige inschrijver, de nv Vanderstraeten, Europaweg 11 te 3560 Lummen, voor het verbeterd inschrijvingsbedrag van 10.106.807,87 EUR (excl. BTW). Deze som dient dus nog vermeerderd met 6% BTW en de kosten van erelonen van architecten en ingenieurs. De hoofdmoot van de financiering wordt gedragen via een NFS2-lening, verkregen van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW).  Het betreft hier leningen aan 0% interest.  Het gedeelte van het gebouw bestemd voor de kinderkribbe, ca. €350.000, dienen we zelf te financieren, nl. met eigen middelen of via marktconforme leningen 

Daarnaast ontvingen we voor enkele energiebesparende maatregelen een kapitaalssubsidie van de Europese Unie. Binnen de Europese Unie bestaan grote verschillen op het gebied van economische en sociale ontwikkeling. Volgens het Verdrag van de Europese Unie heeft 'Europa' daarom tot taak de economische en sociale samenhang van het Europees territorium te versterken. Met het oog op het verminderen en het uiteindelijk wegwerken van de sociaaleconomische ongelijkheden zijn in 1975 de 'Europese Structuurfondsen' in het leven geroepen. Eén van deze structuurfondsen is het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, algemeen gekend als 'EFRO'. Het EFRO subsidieert projecten die de ongelijkheden tussen regio's verminderen, het concurrentievermogen vergroten, werkgelegenheid creëren en de cohesie tussen de regio's versterken.

Het Comité van Toezicht van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (ER) keurde dit project goed voor energie-effeciënte maatregelen (de nieuwe thermische dubbele beglazing en de centrale wijkverwarming op aardgas). Het project krijgt Europese middelen voor een bedrag van 137.453,00 euro, 32,68 % van het totale budget voor deze posten van 420.558,89 euro.

De doelgroep van dit project zijn de bewoners van de te renoveren sociale woningen/appartementen. Het project beoogt een duidelijke energiebesparing te realiseren zodat de uiteindelijke energiekost voor de huurders aanzienlijk kan dalen. Hiermee krijgt een sociale huurder meer ruimte in zijn maandelijks te besteden budget. Het energetisch renoveren van sociale woningen leidt tot integrale verbetering op vlak van duurzaamheid. Het verminderd energieverbruik zorgt direct voor een economisch effect (lagere energiefactuur), een voordeel dat tegemoet komt aan de bewoners. Daarmee krijgt deze sociaal kwetsbare groep meer ruimte in hun budget besteding en kunnen gevolgen zoals (energie)armoede en sociale uitsluiting beperkt worden. Door een verminderde CO2-uitstoot is er een gunstig ecologisch effect waarvan de maatschappij in zijn totaliteit profiteert.